Page 14 - จดหมายข่าว วช.ฉบับที่ 172
P. 14
รางวัลวิทยานิพนธ 2568
ระบบการแสวงหาขอเท็จจร�งโดยศาลในคดีอาญา : การศึกษาเปร�ยบเทียบระหวาง
ระบบซีว�ลลอวและระบบคอมมอนลอว โดยศึกษาเปร�ยบเทียบกับระบบของประเทศไทย
้
ํ
ดร.ชยาธร เฉียบแหลม แหง สานักงานศาลยุติธรรม สําเร็จการศึกษา เรียกวา ระบบไตสวน ขึนมาใชในการพิจารณาคดีดังกลาว ประเทศไทย
่
มหาว�ทยาลัยธรรมศาสตร ไดรับรางวัลการว�จัยแหงชาติ : รางวัลว�ทยานิพนธ จึงมีวิธีพิจารณาคดีอาญา 2 ระบบ คูขนานกัน ซึงนําไปสูปญหาใหม
้
่
ประจําปงบประมาณ 2568 รางวัลระดับดีมาก สาขานิติศาสตร จากผลงานว�จัย บางประการ พรอมนีเพือใหเขาใจถึงระบบการแสวงหาขอเท็จจริงในคดี
�
้
เร่อง “ระบบการแสวงหาขอเท็จจร�งโดยศาลในคดีอาญา : การศึกษาเปร�ยบ อาญาของไทยอยางถูกตองงานวิจัยนีจึงทําการศึกษาระบบการแสวงหา
เทียบระหวางระบบซีว�ลลอวและระบบคอมมอนลอว โดยศึกษาเปร�ยบเทียบกับ ขอเท็จจริงในระบบซีวิลลอวและระบบคอมมอนลอวในเชิงเปรียบเทียบ
ระบบของประเทศไทย” (The Judicial Investigation System in Criminal วิธีการ และเปรียบเทียบกับกระบวนการของประเทศไทย รวมตลอดถึง
Justice: A Comparative Study of Civil and Common Law in Thailand ศึกษาปจจัยทีมีอิทธิพลตอทางปฏิบัติของศาล ปญหาที่มีในวิธีพิจารณา
่
่
and Internationally) แตละระบบ และปญหาอันเนืองมาจากการใชวิธีพิจารณา 2 ระบบ ควบคูกัน
ิ
ํ
ี
ในทางทฤษฎแบงแยกระบบการดาเนนคดอาญาออกเปน จากการศกษาพบวา กฎหมายวิธพิจารณาคดอาญาระบบปกต ิ
ี
ี
ึ
ี
ั
ั
ั
2 ระบบ ไดแก ระบบไตสวน และระบบกลาวหา สมพนธกบระบบกฎหมาย มีลักษณะผสมผสานระหวางวิธีการในระบบซีวิลลอวกับระบบคอมมอนลอว
ื
่
่
ึ
ี
ํ
ิ
ี
ั
ทสาคญของโลก คอ ระบบซวลลอว และระบบคอมมอนลอว ซงระบบการ โดยกฎหมายใหนําหนักกับวิธีการในระบบซีวิลลอวมากกวา แตทางปฏิบัติ
้
ั
ี
ิ
ิ
ี
ี
ํ
ิ
ั
ดาเนนคดอาญาดงกลาวมแนวคดและวธการแตกตางกนหลายประการ เปนไปในทางตรงขามโดยโนมเอียงไปตามวิธีการในระบบคอมมอนลอว
โดยเฉพาะกระบวนการแสวงหาขอเท็จจริงในคดี กลาวคือ ประเทศซีวิลลอว อันเนืองมาจากปจจัยหลายประการ เชน นิติประเพณี ประมวลจริยธรรม
่
็
ิ
ี
่
ั
่
้
ใชหลกการแสวงหาขอเทจจรงโดยศาล ในขณะทประเทศคอมมอนลอวใช ขาราชการตุลาการ เปนตน ซึงขอคนพบนีแสดงใหเห็นวาแทจริงแลว
้
หลักการเสนอขอเท็จจริงโดยคูความ หลายประเทศสรางวิธีพิจารณาของ วิธีการแสวงหาขอเท็จจริงในคดีอาญาระบบปกติของไทยมีพืนฐานมาจาก
่
ื
้
ั
ุ
ี
ิ
ตนดวยการผสมผสานวธการจากทง 2 ระบบ เพอความสมดลระหวาง วิธีการในระบบซีวิลลอว มิไดตางจากวิธีการในระบบไตสวนที่นํามาใช
ประสิทธิภาพในการดําเนินคดีควบคูกับการคุมครองสิทธิเสรีภาพ ในภายหลังมากนัก วธการพ้นฐานสวนใหญสามารถปรบใชในคดีอาญา
ื
ิ
ี
ั
ี
ี
ิ
ิ
แมประเทศไทยจะเปนประเทศซวลลอว แตวธการทางพยาน ระบบไตสวนได การแกปญหาทีดีที่สุดคือการสรางมาตรฐานกลางใน
่
็
ั
ั
้
ั
ิ
ิ
หลกฐานโดยเฉพาะกระบวนการแสวงหาขอเทจจรงในชนพจารณาไดรบ วิธีพิจารณาคดีอาญาระบบไตสวนขึนและผนวกเขาไปในประมวลกฎหมาย
้
ี
ิ
ั
ิ
ี
ิ
้
่
อทธพลจากกฎหมายองกฤษ วธการบางประการโนมเอยงไปทางระบบ วิธีพิจารณาความอาญา เพือใหสามารถใชหลักการพืนฐานบางประการ
ั
่
ั
ี
็
ี
ึ
ั
คอมมอนลอว นกกฎหมายไทยจงมความเหนแตกตางกนเกยวกบระบบ รวมกันได อันจะเปนการสะดวกแกการปรับใชและการปฏิบัติ นอกจากนี ้
ํ
ิ
ี
็
การดาเนนคดอาญาของไทย โดยบางสวนเหนวาเปนระบบกลาวหา ยงมีขอเสนอแนะใหปรับปรุงประมวลจริยธรรมขาราชการตุลาการ พรอม
ั
็
่
่
บางสวนเหนวาเปนระบบไตสวน และบางสวนเห็นวาเปนระบบผสม คําอธิบาย เพิมเติมคําแนะนําเกียวกับวิธีการแสวงหาขอเท็จจริงโดยศาล
ี
ี
ิ
้
ั
ี
่
ํ
ู
ั
ั
ี
แมระบบการดาเนนคดทเปนอยนไดรบการยอมรบวายงคงใชไดดใน ในคูมือตุลาการ และเสริมเนือหาดังกลาวในหลักสูตรการศึกษาอบรม
้
ั
ี
ิ
ํ
ั
่
ิ
ิ
ิ
ํ
ี
การดาเนนคดอาญาทวไป แตกลบพบวาดอยประสทธภาพในการดาเนนคด นักกฎหมายระดับตาง ๆ เพือใหทุกฝายเขาใจถึงระบบและดําเนินการได
่
ี
ั
ี
ี
่
ิ
ํ
ู
ิ
ิ
ทมลกษณะพเศษบางประเภท นาไปสการสรางวธพจารณาแบบใหม อยางสอดคลองกับเจตนารมณของกฎหมาย
สํานักงานการวิจัยแหงชาติ (วช.)
14 National Research Council of Thailand (NRCT)
