วช. หนุนพลังวิจัยและนวัตกรรม! เปิดเวที “AIR FOR ALL” วันแรก ชูบิ๊กดาต้าและพลังเยาวชน เดินหน้าแก้ปัญหาหมอกควันภาคเหนืออย่างยั่งยืน 

วันที่ 4 กรกฎาคม 2569 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ร่วมกับ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหามลพิษทางอากาศ เปิดเวทีเสวนาผลสำเร็จของผลงานวิจัยและกิจกรรมส่งมอบนวัตกรรม "Air for All: Research & Innovation to Impact" ระหว่างวันที่ 4 - 6 กรกฎาคม 2569 โดย ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ ได้มอบหมายให้ ดร.วิจารย์ สิมาฉายา ประธานคณะกรรมการคิดคามแผนงาน"งานวิจัยนวัตกรรมและการใช้ประโยชน์เพื่อแก้ปัญหาเร่งด่วนฝุ่นละออง PM2.5 แบบบูรณาการและมุ่งเป้า" เป็นประธานเปิดการเสวนา พร้อมคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ และ ผู้บริหาร วช. เข้าร่วมกิจกรรม ณ ศูนย์ประชุมนานาชาติเชียงใหม่แกรนด์วิว จังหวัดเชียงใหม่

ดร.วิจารย์ สิมาฉายา กล่าวว่า การเสวนาครั้งนี้จัดขึ้นเพื่อติดตามความก้าวหน้างานวิจัยการแก้ไขปัญหาหมอกควันและไฟป่าในพื้นที่ 9 จังหวัดภาคเหนือตอนบน ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) การดำเนินงานวิจัยนี้กำลังก้าวเข้าสู่ปีที่ 3 ซึ่งได้ปรับเปลี่ยนรูปแบบสู่ “การวิจัยเชิงปฏิบัติการในพื้นที่” (Action Research) ภายใต้แนวคิด “Air for All” ที่มุ่งเน้นการลงพื้นที่จริงเพื่อทำความเข้าใจปัญหา ร่วมกันหาทางออก และพัฒนาระบบบริหารจัดการเชิงพื้นที่ที่สามารถนำไปใช้งานเพื่อแก้ไขปัญหาได้จริงอย่างเป็นรูปธรรม

ทั้งนี้ยังได้เน้นย้ำถึงการบูรณาการแก้ปัญหาผ่าน 4 มิติสำคัญ ได้แก่ การใช้ข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) เพื่อวางแผนรับมือไฟป่า การน้อมนำแนวพระราชดำริ “คนอยู่กับป่า” มาเป็นหลักคิดเพื่อให้ชุมชนทำกินได้โดยไม่ต้องเผาป่า การสร้างระบบแรงจูงใจ ให้ผู้ได้ประโยชน์จากอากาศสะอาด ร่วมสนับสนุนผู้ดูแลป่า และการเก็บข้อมูลแหล่งกำเนิดมลพิษเพื่อใช้บริหารจัดการตามกฎหมาย สุดท้ายขอให้ความสำคัญกับพลังของเยาวชน “ต้นกล้าท้าหมอกควัน” ที่จะเป็นแกนนำสำคัญในการสื่อสารเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมคนในชุมชน ปัญหามลพิษทางอากาศของเชียงใหม่ถือเป็นความท้าทายของสังคม จึงขอฝากความหวังให้เครือข่ายนักวิจัยและทุกภาคส่วน ร่วมกันนำผลงานวิจัยไปประยุกต์ใช้เพื่อแก้ปัญหาอย่างยั่งยืน

สำหรับกิจกรรมในวันแรก (วันที่ 4 กรกฎาคม 2569) ประกอบด้วย

• การนำเสนอภาพรวมแผนงาน AIR FOR ALL ประจำปี 2567-2568 

• การนำเสนอแผนงานกรณีศึกษาในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ บริเวณอุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย 

• การนำเสนอแผนงานลดการเผาในพื้นที่ภาคเหนือ เพื่อการจัดการฝุ่น PM2.5 ด้วยนวัตกรรมและนโยบายแบบมีส่วนร่วม 

• เวทีเสวนานำโดยทีมนักวิจัยผู้ทรงคุณวุฒิ เพื่อหารือเรื่องการพัฒนาระบบจัดการบัญชีการระบายมลพิษทางอากาศ และการประเมินพื้นที่เสี่ยงต่อการเกิดฝุ่น PM2.5 เพื่อสนับสนุนการบริหารจัดการอากาศสะอาด 

• การเสวนาถึงต้นตอของปัญหาในมิติเชิงสังคม การจัดการฐานข้อมูลโดยชุมชนเป็นฐาน และการประเมินมูลค่าเพื่อสร้างแรงจูงใจและการจ่ายค่าตอบแทนระบบนิเวศ  

• การนำเสนอทางเลือกในการรักษ์ป่า เช่น การใช้เห็ดป่าไมคอร์ไรซาเพื่อแก้ปัญหาไฟป่าหมอกควันอย่างยั่งยืน การบริหารจัดการน้ำ และการฟื้นฟูป่าแบบบูรณาการโดยชุมชน 

ทั้งนี้ วช. ยังคงมุ่งมั่นเดินหน้าสนับสนุนทุนวิจัยและพัฒนานวัตกรรมเชิงรุกอย่างต่อเนื่อง เพื่อยกระดับการแก้ไขปัญหาหมอกควัน ไฟป่า และฝุ่นละออง PM2.5 อย่างเป็นรูปธรรม โดยเชื่อมั่นว่าพลังแห่งความร่วมมือบูรณาการจากทุกภาคส่วน ทั้งเครือข่ายนักวิจัย หน่วยงานระดับพื้นที่ ชุมชน และพลังของเยาวชนคนรุ่นใหม่ จะเป็นกุญแจสำคัญในการนำองค์ความรู้ไปต่อยอดและประยุกต์ใช้จริง เพื่อคืนลมหายใจที่สะอาด พร้อมทั้งสร้างคุณภาพชีวิตและสิ่งแวดล้อมที่ดีให้กับประชาชนในพื้นที่ภาคเหนือได้อย่างยั่งยืนต่อไป