วช. จัดอบรม R&D Impact Evaluation เสริมศักยภาพนักวิจัย ประเมินคุณค่าและผลกระทบงานวิจัย PM2.5 สู่การใช้ประโยชน์อย่างเป็นรูปธรรม ที่ จังหวัดเชียงใหม่

วันที่ 28 สิงหาคม 2569 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ร่วมกับคณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ จัดโครงการอบรมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง “การประเมินผลลัพธ์และผลกระทบของงานวิจัยและพัฒนา (R&D Impact Evaluation)” ภายใต้โครงการ “การประเมินผลลัพธ์และผลกระทบของงานวิจัย ภายใต้แผนงานเป้าหมายสำคัญตามยุทธศาสตร์ ววน. ประเด็นประเทศไทยปลอดภัยจาก PM2.5 (เป้าหมาย 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน)” ณ ห้องประชุมทองกวาว สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ (UNISERV) จังหวัดเชียงใหม่ 

ในการนี้ ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ ได้มอบหมายให้ ดร.ยุพิน เลิศบุรุษ ผู้เชี่ยวชาญด้านการส่งเสริมและสนับสนุนการวิจัยและนวัตกรรม วช. กล่าวต้อนรับและและการสนับสนุนโครงการอบรมเชิงปฏิบัติการ พร้อมด้วย คุณประลอง ดำรงค์ไทย ผู้อำนวยการแผนงานประเทศไทยปลอดภัยจาก PM2.5 นางสาวกรรณิกา ดุรงคเดช ผู้อำนวยการภารกิจการวิจัยและนวัตกรรมของประเทศด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม วช. ผศ.ดร.จิรวรรณ กิจชัยเจริญ หัวหน้าโครงการ จากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และ รศ.ดร. สุวรรณา ประณีตวตกุล ที่ปรึกษาโครงการ จากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ตลอดจนนักวิจัย เข้าร่วม

คุณประลอง ดำรงค์ไทย ผู้อำนวยการแผนงานประเทศไทยปลอดภัยจาก PM2.5 กล่าวว่า วัตถุประสงค์ของการอบรมครั้งนี้จัดขึ้นเพื่อเตรียมความพร้อมและสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องแก่นักวิจัยที่ได้รับการสนับสนุนทุนวิจัย ประจำปีงบประมาณ 2568 และ 2569 ให้มีความรู้เกี่ยวกับหลักการ เทคนิค และแนวทางการประเมินผลลัพธ์และผลกระทบ สามารถวิเคราะห์เส้นทางจากผลผลิตไปสู่การใช้ประโยชน์ (Impact Pathway) ตลอดจนเข้าใจการประเมินมูลค่าทางเศรษฐศาสตร์ การวิเคราะห์ผลประโยชน์และต้นทุน รวมถึงมูลค่าทางสังคมและสิ่งแวดล้อม และสามารถจัดทำการประเมินด้วยตนเอง (Self-assessment) เพื่อใช้ประกอบการให้คำปรึกษารายโครงการและการคัดกรองโครงการเข้าสู่การประเมินเชิงลึกต่อไป

ด้าน ดร.ยุพิน เลิศบุรุษ ผู้เชี่ยวชาญด้านการส่งเสริมและสนับสนุนการวิจัยและนวัตกรรม วช. กล่าวว่า วช. ให้ความสำคัญกับการผลักดันงานวิจัยให้เกิดคุณค่าต่อสังคมอย่างเป็นรูปธรรม โดยการสร้างองค์ความรู้หรือผลผลิต (Outputs) เพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอ แต่จำเป็นต้องมีกระบวนการนำผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์จนเกิดผลลัพธ์ (Outcomes) และผลกระทบ (Impacts) ที่สามารถสะท้อนการเปลี่ยนแปลงด้านเศรษฐกิจ สังคม สุขภาพ สิ่งแวดล้อม หรือนโยบายได้อย่างชัดเจน การประเมินผลลัพธ์และผลกระทบจึงเป็นเครื่องมือสำคัญในการสะท้อนคุณค่าของการลงทุนวิจัย และเป็นข้อมูลประกอบการบริหารจัดการทุนวิจัยให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อประเทศภายใต้แผนงานเป้าหมายสำคัญตามยุทธศาสตร์ ววน. ประเด็นประเทศไทยปลอดภัยจาก PM2.5” โดยมีเป้าหมายพัฒนาระบบติดตามผลลัพธ์และผลกระทบของงานวิจัยอย่างเป็นระบบ และมีแผนคัดเลือกโครงการวิจัยจำนวน 20 โครงการ เพื่อเข้าสู่การประเมินเชิงลึก ทั้งในด้านการนำผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์ รวมถึงการประเมินมูลค่าทางเศรษฐศาสตร์ สังคม และสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นจริงจากโครงการวิจัยต่อไปในอนาคต

ภายในงานได้รับเกียรติจากคณะวิทยากรผู้เชี่ยวชาญด้านการประเมินผลลัพธ์และผลกระทบจากงานวิจัยและพัฒนา จากคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้แก่ รศ.ดร.สุวรรณา ประณีตวตกุล บรรยายเรื่อง “หลักการประเมินผลลัพธ์และผลกระทบจากงานวิจัยและพัฒนา” รศ.ดร.กัมปนาท วิจิตรศรีกมล บรรยายเรื่อง “การประเมินมูลค่าทางเศรษฐศาสตร์และการวิเคราะห์ผลประโยชน์และต้นทุนจากงานวิจัย” และ ผศ.ดร.นภสม สินเพิ่มสุขสกุล บรรยายเรื่อง “แนวคิดการประเมินมูลค่าทางสังคมและสิ่งแวดล้อมจากงานวิจัย” จากนั้นเป็นการฝึกปฏิบัติการประเมินผลกระทบของโครงการจากกรณีศึกษา โดยมีคณะวิทยากรและผู้เชี่ยวชาญร่วมให้คำแนะนำ พร้อมทั้งชี้แจงแนวทางการประเมินผลลัพธ์และผลกระทบด้วยนักวิจัยเอง (Self-assessment)

ทั้งนี้ การอบรมดังกล่าวมุ่งยกระดับศักยภาพนักวิจัยให้สามารถสะท้อนผลลัพธ์และผลกระทบของงานวิจัยได้อย่างเป็นรูปธรรม เชื่อมโยงผลงานวิจัยสู่การใช้ประโยชน์ และสร้างหลักฐานเชิงประจักษ์สำหรับการพัฒนางานวิจัยและการบริหารจัดการทุนวิจัยของประเทศให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อประชาชนและสังคมต่อไป