วช. ผนึกกำลัง 3 จังหวัดภาคเหนือตอนบน ขับเคลื่อนแผนบูรณาการงานวิจัย PM2.5 มุ่งสร้างกลไกบริหารจัดการปัญหาฝุ่นอย่างยั่งยืน

เมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ร่วมกับคณะนักวิจัยภายใต้แผนงานประเทศไทยปลอดภัยจาก PM2.5 (เป้าหมาย 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน) จัดการประชุมเชิงปฏิบัติการชี้แจงแผนติดตามและขับเคลื่อนการบูรณาการงานวิจัย PM2.5 ในพื้นที่จังหวัดเชียงราย ลำปาง และพะเยา โดยได้รับเกียรติจาก ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ เป็นประธานในพิธีเปิด และ นายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย กล่าวต้อนรับ

ในการนี้ มีผู้เข้าร่วมประชุมประกอบด้วย นายประเสริฐ จิตต์พลีชีพ รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย นายสมศักดิ์ แก้วเสนา รองผู้ว่าราชการจังหวัดพะเยา นายสุรชัย แสงศิริ ผู้แทนผู้ว่าราชการจังหวัดลำปาง ดร.วิจารย์ สิมาฉายา คณะกรรมการส่งเสริมแผนงานเป้าหมายสำคัญตามยุทธศาสตร์ ววน. “ประเทศไทยปลอดภัยจาก PM2.5 (เป้าหมาย 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน)” และนายประลอง ดำรงค์ไทย ผู้อำนวยการแผนงานฯ พร้อมด้วยคณะทำงานติดตามความสำเร็จของการบูรณาการแผนบริหารจัดการแก้ไขปัญหา PM2.5 ระดับจังหวัดฯ ประเด็นประเทศไทยปลอดภัยจาก PM2.5 (8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน)ฯ ผู้แทนหน่วยงานภาคีเครือข่ายจากจังหวัดเชียงราย ลำปาง และพะเยา ตลอดจนนักวิจัย เข้าร่วมประชุม ณ ห้องประชุมต้นไทร โรงแรมคงการ์เด้นท์วิวรีสอร์ท จังหวัดเชียงราย

ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ กล่าวว่า วช. ให้ความสำคัญกับการสนับสนุนงานวิจัยและนวัตกรรม เพื่อนำองค์ความรู้ เทคโนโลยี และผลงานวิจัยไปใช้แก้ไขปัญหาสำคัญของประเทศ โดยเฉพาะปัญหาฝุ่น PM2.5 ซึ่งส่งผลกระทบต่อสุขภาพ คุณภาพชีวิต เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อม การดำเนินงานในจังหวัดเชียงราย ลำปาง และพะเยา จึงมุ่งบูรณาการความร่วมมือระหว่างนักวิจัย มหาวิทยาลัย และหน่วยงานในพื้นที่ เพื่อพัฒนาแผนบริหารจัดการปัญหาที่สอดคล้องกับบริบทของแต่ละจังหวัด โดยเน้นการเชื่อมโยงข้อมูลสถานการณ์และผลงานวิจัยให้เป็นฐานสนับสนุนการกำหนดมาตรการ การประสานความร่วมมือระหว่างหน่วยงานและจังหวัด รวมถึงการกำหนดประเด็นเร่งด่วน ผู้รับผิดชอบ เครื่องมือ และกลไกติดตามผลที่ชัดเจน ทั้งนี้ การขับเคลื่อนงานวิจัยต้องไม่หยุดอยู่เพียงการสร้างองค์ความรู้ แต่ต้องสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้จริงในพื้นที่ เกิดผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรม และต่อยอดสู่การแก้ไขปัญหาอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน โดยการประชุมครั้งนี้ถือเป็นโอกาสสำคัญในการเชื่อมโยงงานวิจัยกับแผนปฏิบัติการของจังหวัด เพื่อให้ทุกภาคส่วนมีเป้าหมายและทิศทางการดำเนินงานร่วมกัน

นายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย กล่าวว่า การแก้ไขปัญหาฝุ่น PM2.5 เป็นเรื่องที่ทุกจังหวัดในภาคเหนือตอนบนให้ความสำคัญ และไม่สามารถดำเนินการโดยหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งเพียงลำพัง เนื่องจากเกี่ยวข้องกับหลายปัจจัย ทั้งการจัดการไฟป่า การเผาในพื้นที่เกษตร การบริหารจัดการพื้นที่ป่าและพื้นที่เกษตร ตลอดจนแหล่งกำเนิดมลพิษในเขตเมือง ซึ่งแต่ละพื้นที่มีบริบทและข้อจำกัดแตกต่างกัน จึงจำเป็นต้องนำข้อมูลเชิงประจักษ์ องค์ความรู้ทางวิชาการ และเทคโนโลยีที่เหมาะสมมาใช้ประกอบการกำหนดมาตรการ ควบคู่กับการมีส่วนร่วมของประชาชนในพื้นที่ โดยการประชุมครั้งนี้เป็นเวทีสำคัญในการเชื่อมโยงผลงานวิจัยกับแผนปฏิบัติการของจังหวัด พร้อมเสนอแนวทางสำคัญ 3 ประการ ได้แก่ การใช้ข้อมูลและงานวิจัยเป็นฐานในการตัดสินใจ การบูรณาการความร่วมมือระหว่างหน่วยงานและจังหวัดเชียงราย ลำปาง และพะเยา และการกำหนดเป้าหมาย ตัวชี้วัด ผู้รับผิดชอบ และกรอบระยะเวลาการดำเนินงานที่ชัดเจน เพื่อให้สามารถติดตามและประเมินผลได้อย่างต่อเนื่อง ทั้งนี้ คาดหวังว่าการประชุมจะนำไปสู่ข้อตกลงร่วมกันในการดำเนินงาน และการนำผลงานวิจัยที่พร้อมใช้ไปขยายผลในพื้นที่ เพื่อประโยชน์ต่อประชาชน สุขภาพ และสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน

นายประลอง ดำรงค์ไทย ผู้อำนวยการแผนงานประเทศไทยปลอดภัยจาก PM2.5 (เป้าหมาย 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน) กล่าวรายงานว่า การประชุมครั้งนี้เป็นการต่อยอดจากการประชุมกลุ่มจังหวัดน่านและแพร่ โดยมุ่งเชื่อมโยงงานวิจัยและนวัตกรรมกับแผนปฏิบัติการระดับจังหวัด ผ่านกรอบ Model 8-3-1 และ 4P เพื่อกำหนดเป้าหมายและกลไกบริหารจัดการปัญหาฝุ่น PM2.5 ที่ชัดเจน ทั้งนี้ ในปีงบประมาณ 2569 วช. ร่วมกับสำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร ขับเคลื่อนโครงการวิจัยรวม 80 โครงการ พัฒนานวัตกรรมกว่า 122 นวัตกรรม โดยในพื้นที่จังหวัดเชียงราย ลำปาง และพะเยา มีโครงการวิจัยร่วมขับเคลื่อน 69 โครงการ แบ่งเป็นจังหวัดเชียงราย 25 โครงการ ลำปาง 22 โครงการ และพะเยา 22 โครงการ ครอบคลุมการจัดการไฟป่า พื้นที่เกษตร พื้นที่เมือง และด้านสุขภาพ เพื่อนำไปสนับสนุนการจัดทำแผนปฏิบัติการ PM2.5 ของแต่ละจังหวัดให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม

ทั้งนี้ การประชุมดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของการขับเคลื่อนแผนงานเป้าหมายสำคัญตามยุทธศาสตร์ ววน. ประเด็นประเทศไทยปลอดภัยจาก PM2.5 โดยมุ่งเชื่อมโยงงานวิจัยและนวัตกรรมกับกลไกการบริหารจัดการระดับจังหวัด สร้างความร่วมมือระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และสนับสนุนการจัดทำแผนบริหารจัดการปัญหาฝุ่น PM2.5 ให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรมและต่อเนื่อง เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนและสร้างความปลอดภัยด้านสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ภาคเหนือตอนบนอย่างยั่งยืน